Hlutverk Pennans Ý Ýslenskri bˇkmenningu

Allt hlutafÚ Pennans ß ═slandi ehf. sem er n˙ Ý eigu Eignabjargs ehf., dˇtturfÚlags Arion banka, hefur veri­ bo­i­ til s÷lu Ý einu lagi.

Ůa­ hefur legi­ fyrir lengi a­ Eignabjarg /Arion banki myndi bjˇ­a Pennann til s÷lu ß fyrsta ßrsfjˇr­ungi 2012 og endurskipulagning fyrirtŠkisins mi­ast vi­ ■a­. Frß ■vÝ a­ Penninn ß ═slandi ehf. var stofna­ur um mßna­armˇtin mars/aprÝl 2009 hefur ■etta fyrirtŠki veri­ grunnsto­ Ýslenska bˇkabransans. Rannsˇknarsetur verslunarinnar ß Bifr÷st hefur teki­ saman t÷lur frß bˇka˙tgefendum um tekjur og samsetningu ß ■eim ßrin 2009 og 2010 og samkvŠmt ■eim koma 54% af tekjum fÚlagsmanna Ý FÚlagi Ýslenskra bˇka˙tgefenda frß almennum bˇks÷lum, ■ar sem hlutdeild Pennans er langtstŠrst, um 80-90%.

Ůegar Penninn hf. fˇr Ý ■rot Ý ßrsbyrjun 2009 blasti hrikaleg sta­a vi­ bˇka˙tgefendum. Ofan Ý efnahagshruni­ virtist sem langstŠrsti endurs÷lua­ili bˇka ß ═slandi myndi ver­a gjald■rota og draga megni­ af bˇka˙tgßfu landsins me­ sÚr. Ůß tˇku forsvarsmenn hins nřja fyrirtŠkis, sem var Ý eigu Arion banka, ■ß merkilegu ßkv÷r­un a­ grei­a a­ stˇrum hluta ■a­ sem bˇka˙tgefendur ßttu inni hjß ■rotab˙i Pennans Ý gegnum nřja fyrirtŠki­, tˇku yfir skuldir ■ess a­ hluta og stˇ­u skil ß ■eim eftir a­ hafa sami­ vi­ birgja. Ůa­ hefur komi­ fram Ý fj÷lmi­lum a­ ■essi ßkv÷r­un var ekki lÚttbŠr fyrir efnahagsbˇkhald Pennans ß ═slandi ehf. og margir hafa or­i­ til a­ gagnrřna aflei­ingar ■essarar ßkv÷r­unar - ■ß sta­reynd a­ Arion banki var­ a­ leggja fyrirtŠkinu til fÚ.

SÚ­ frß menningarpˇlitÝskum forsendum haf­i ■essi ßkv÷r­un hins vegar miki­ gildi. H˙n haf­i grundvallarßhrif ß afkomu Ýslenskra bˇka˙tgefenda, rith÷funda og ■eirra fj÷lm÷rgu einstaklinga og skapandi fˇlks sem gefur ˙t bŠkur og tjßir sig ß ═slandi. Bˇkamarka­ur okkar og ekki sÝst s÷lustefna Pennans / Eymundssonar hefur veri­ a­ bjˇ­a til s÷lu Ý helstu verslunum nßnast allt sem ˙t kemur ß ═slandi. Ůa­ ■ř­ir a­ um 170 a­ilar geta ßrlega vŠnst ■ess a­ ■a­ sem ■eir gefa ˙t sÚ mi­la­ Ý gegnum endurs÷lukerfi­ til kaupenda. Ůetta er einn af hornsteinum bˇkmenningar okkar og ■eirrar sta­reyndar a­ vi­ teljum okkur bˇkmennta■jˇ­.

Ůa­ er kunnara en frß ■urfi a­ segja a­ sÝ­ustu ßr hafa veri­ stormas÷m. Ůa­ hefur veri­ mj÷g mikilvŠgt fyrir bˇka˙tgefendur a­ vita af traustum bakhj÷rlum ß marka­inum. ┴ sama tÝma hafa gjald■rot og nau­ungarsamningaferli Office 1, A4 og svo gjald■rot BMM veri­ ■ung h÷gg fyrir ˙tgefendur.

Vi­ megum ekki gleyma ■vÝ a­ mi­lun rita­s mßls er ■rßtt fyrir allt ekki bara einkamßl rith÷funda og ˙tgefenda og svo ˇskilgreins hˇps endurs÷lua­ila. ┌tgßfa bˇka og texta er hornsteinn ■ess a­ mˇ­urmßl okkar og samskiptatŠki, Ýslenskan, fßi yfirleitt ■rifist. Vi­ erum stolt af bˇkmenningu okkar sem hefur sřnt sig a­ er meirihßttar fyrirbŠri sem hefur gildi langt ˙t fyrir m÷rk ■eirra sem lesa og tala Ýslensku. ═slenskir rith÷fundar njˇta ■ess n˙ a­ ■eir eru lesnir ß tugum tungumßla og a­ Ýslenskar bˇkmenntir eru hluti af "heimslitterat˙rnum". Sta­a ═slands ß Bˇkastefnunni Ý Frankfurt am Main n˙ nřveri­ sta­festi ■etta ß svo magna­an hßtt a­ ■etta Štti hÚ­an Ý frß a­ vera fullkomlega ˇumdeild sta­reynd.

En bˇkmenning okkar ■rÝfst ekki ßn grunnsto­a. ŮŠr eru nokkrar: til a­ mynda starfslaunakerfi rith÷funda og frŠ­imanna, ßhugi og vilji Ýslensks almennings til a­ kaupa bŠkur ß marka­i (yfir 70% ═slendinga gefa t.d. bŠkur Ý jˇlagj÷f) og svo lestrarkennsla Ý skˇlum og mi­lun lesefnis til barna og unglinga. Ůessi sÝ­ast talda sto­ er ■vÝ mi­ur st÷­ugt ßhyggjuefni, nřjar rannsˇknir sřna ■a­, og sta­reyndin er a­ svo ßratugum skiptir hefur ekki veri­ jafn litlu kosta­ til a­ kaupa bŠkur fyrir grunnskˇlanemendur og n˙ eftir hrun.

Ef almenningur ß ■ess heldur ekki kost a­ nßlgast ˙rval Ýslenskra bˇka allt ßri­ Ý gˇ­um bˇkaverslunum um allt land ■ß brestur ■ar megin■rß­ur. Ůrßtt fyrir ÷rsmŠ­ sÝna er Ýslensk bˇka˙tgßfa ßkaflega lÝti­ styrkt af hinu opinbera og sinnir samt ■vÝ a­ gefa ˙t kennsluefni fyrir alla nemendur eftir a­ grunnnßmi sleppir, gefa ˙t undirst÷­urit, frŠ­sluefni, ni­urst÷­ur rannsˇkna, skßldskap, ljˇ­, barnabŠkur og skemmtiefni - allt vegna ■ess a­ til eru fyrirtŠki sem geta hagnast ß ■vÝ a­ selja ■essar v÷rur.

ŮvÝ er ■a­ miki­ ßhyggjuefni fyrir alla sem starfa vi­ a­ gefa ˙t bŠkur: rith÷funda, bˇka˙tgefendur, prentara og dreifingara­ila, hvernig s÷luferli Eignabjargs ehf. ß Pennanum ß ═slandi lyktar. Vi­ vonum ÷ll a­ ■ar ver­i metna­ur fyrir bˇks÷lu haf­ur a­ lei­arljˇsi og ■rˇa­ar lei­ir til a­ styrkja heilsßrsmarka­ fyrir bŠkur en ekki ÷fugt.


Eru ■eir hjß AGS ekki nˇgu vel a­ sÚr e­a eru ■eir a­ plata?

Skřrsla AGS um umbyltingu skattkerfisins er ekki skemmtileg lesning. En burtsÚ­ frß ■vÝ vekur ■a­ manni undrun a­ fullyr­ingar Ý henni eru beinlÝnis rangar.

Ůannig er tala­ Ý henni um ˇvenjulegar undan■ßgur frß almennri vaskprˇsentu og neikvŠ­ ßhrif ■eirra ß skattkerfi­ og er ■ar vÝsast ßtt vi­ bŠkur, geisladiska, h˙shitun og fj÷lmi­la sem bori­ hafa 7% skatt. Ůetta eru undarleg ummŠli ef hugsa­ er um bˇka˙tgßfuna ■vÝ ekkert er ˇvenjulegt vi­ undan■ßgur ß vir­isaukaskatti ß bŠkur Ý Evrˇpu. ═ tilskipun framkvŠmdastjˇrnar Evrˇpusambandins, 2006/112/EC, sem liggur til grundvallar samrŠmingu vir­isaukaskattsl÷ggjafar EES, er skřrt kve­i­ ß um a­ ßkve­nir v÷ruflokkar geti noti­ undan■ßgu frß almennri vir­isaukaskattsprˇsentu, s.s. bŠkur. ═ nřlegri tilskipun framkvŠmdastjˇrnarinnar um breytingar ß fyrri tilskipun um vir­isaukaskatt, 2009/47/EC, er enn hnykkt ß ■essu og heimildin raunar rřmku­ ■annig a­ bŠkur Ý sama hva­a formi ■Šr eru seldar, hvort heldur rafrŠnt e­a prenta­ar, geti noti­ undan■ßgu frß almennri vir­isaukaskattsprˇsentu. Ůessar undan■ßgur nß n˙ ■egar til rafbˇka ß Spßni, Ý Hollandi, Noregi, Frakklandi og SlˇvenÝu. Ennig bera hljˇ­bŠkur s÷mu vir­isaukaskattsprˇsentu og prenta­ar bŠkur Ý SvÝ■jˇ­, Noregi og ß ═slandi.

Hefur AGS ekkert kynnt sÚr ■essi mßl e­a er ■etta bara ˙r lausu lofti gripi­? Ljˇst er a­ ■etta or­alag vekur ekki traust ß a­ skřrslan sÚ meira en pˇlitÝskt plagg, Štta­ ˙r koppum rÝkisstjˇrnarinnar og sÚ p÷ntu­ til a­ reyna skattaÝsinn ß­ur en beljurnar Š­a ˙t ß hann.


JˇlavertÝ­in 2009

┴ tÝmum eins og ■essum ■egar rß­st÷funartekjur almennings dragast saman har­nar slagurinn um hylli neytenda. Bˇka˙tgefendur hafa teki­ ■ßtt Ý ■eim slag af mikilli h÷rku ß sÝ­ustu mßnu­um og nß­ umtalsver­um ßrangri.

Ůrˇunin ß sÝ­ustu ßrum hefur veri­ Ý ■ß ßtt a­ sÝfellt stŠrri hluti bˇks÷lunnar mi­ast vi­ a­ v÷rurnar sÚu keyptar til notkunar - lesturs -, ekki til gjafa. Fyrir viki­ hafa or­i­ til nřir m÷guleikar Ý marka­ssetningu og s÷lu ß helstu v÷rutegundum gjafaverslunarinnar ß bor­ vi­ Švis÷gur, skßlds÷gur og innlendar barnabŠkur. Ůetta sannast til a­ mynda ß ˙tgßfu Bjarts ß tveimur sÝ­ustu bindum ■rÝleiks Stigs Larssons n˙ Ý haust. Hi­ he­bundna mˇdel slÝkrar ˙tgßfu var a­ lßta eitt bindi koma ˙t ß ßri ß hef­bundnum tÝma vikurnar fyrir jˇl. Kvikmyndun Larssons-bˇkanna og mikil ßsˇkn Ý ■Šr ß ÷­rum tungumßlum breytti ■eim ߊtlunum og ˙tgßfan tˇk ■ß ßkv÷r­un a­ gefa anna­ bindi­ ˙t strax Ý september en ■ri­ja bindi­ Ý nˇvember. Ef marka mß mets÷lulista og frÚttir forlagsins sjßlfs heppna­ist ■etta betur en nokkur hef­i ■ora­ a­ vona. BŠ­i anna­ og ■ri­ja bindi­ seldust Ý umtalsver­um uppl÷gum. Raunar mß segja a­ ˙tkoma annars bindisins Ý september hafi veri­ snemmb˙i­ upphaf jˇlavertÝ­arinnar.

Ůetta er a­eins eitt dŠmi­ af m÷rgum um st÷­uga ■rˇun bˇkamarka­arins. BˇkavertÝ­in 2009 er athyglisver­ fyrir ■Šr sakir a­ h˙n sta­festir gamla fl÷kkus÷gn um a­ bŠkur spjari sig sem vara ß tÝmum ■egar rß­st÷funartekjur dragast saman e­a standa Ý sta­. Ůetta hefst vegna ■ess a­ bˇkaver­ er hlutfallslega lßgt og bˇkaver­i­ getur or­i­ lßgt vegna ■ess a­ smßsalarnir eru svo margir og ver­i­ frjßlst. BŠkur ver­a Ý vikunum fyrir jˇl ■egar gafasalan nŠr hßmarki ein vinsŠlasta varan ß marka­num. ┌tgefendur kynda svo svo undir me­ miklu auglřsingaflˇ­i. Ůa­ fer ekki framhjß nokkru mannsbarni ■essi jˇlin a­ ■a­ kemur mikill fj÷ldi bˇka ˙t ß landinu og hŠgt a­ fullyr­a a­ enginn v÷ruflokkur Ý menningarneyslu, hvorki t÷lvuleikir, DVD myndir nÚ tˇnlist, hafi veri­ jafn heiftarlega auglřstir og bŠkur a­ undanf÷rnu. Svo miki­ kve­ur af ■essu a­ SÝminn hefur meira a­ segja gert einhvers konar grÝnauglřsingu ■ar sem fyrirfer­ bˇkaauglřsinganna er h÷f­ a­ skotspŠni: ËrŠk s÷nnun fyrir fyrirfer­ bˇkanna.

Anna­ einkenni ■essara bˇkabylgju er a­ fj÷ldi ˙ts÷lusta­a eykst enn. Um 1980 var aldargamalt kerfi bˇks÷luleyfa og festrar ver­lagningar broti­ upp a­ ■egar Hagkaup tˇk a­ selja bŠkur innlendra ˙tgefenda. Innkoma annarra stˇrmaka­a ß marka­inn, ekki sÝst Bˇnuss, hefur ßn efa leitt til ■ess a­ bˇksala fyrir jˇlin hefur stˇraukist og ver­ lŠkka­ ■ˇtt svo sem ßrei­anlegar rannsˇknir ß mynstri bˇks÷luundanfarna ßratugi vanti. N˙ er svo komi­ a­ nßnast allar dagv÷ruverslanir selja bŠkur fyrir jˇl. Krˇnan og Nettˇ-Samkaup eru or­nir fyrirfer­armiklir a­ilar Ý bˇks÷lu og n˙ nřveri­ bŠttist 10-11 vi­ og er fari­ a­ selja jˇlabŠkur og auglřsa grimmt. Ůa­ vantar a­eins ÷fluga netverslun inn Ý ■essa mynd. Netverslun sem ■ß gŠti bo­i­ upp ß allar tiltŠkar bŠkur ß ═slandi, breitt v÷ru˙rval.

Ůa­ eru hins vegar ekki allir sßttir vi­ ■etta fyrirkomulag og ■a­ er oft gagnrřnt, jafnvel af neytendum sjßlfum, sem eru ■eir sem ■ˇ fß mest ˙t ˙r ■vÝ. Fj÷ldi ˙ts÷lusta­a kallar ß ÷flugri dreifingu me­ meira utanumhaldi, stŠrri uppl÷gum og samningum vi­ fleiri ˙ts÷lua­ila. Takmarkanir ß fj÷lda titla sem teknir eru til s÷lu Ý stˇrm÷rku­um valda ■vÝ a­ fj÷lmargir ver­a frß a­ hverfa og ˙tgefendur kvarta yfir ■vÝ a­ ge­■ˇttaßkvar­anir innkaupastjˇra rß­i meiru um bˇkavali­ en skilgreind vi­mi­. SÝ­an heyrast oft raddir um a­ ■etta sÚu villig÷tur, um a­ margskonar ver­ og ver­tilbo­ "rugli neytandann" og a­ hverfa eigi aftur til fasts bˇkaver­s sem yr­i ■ß grundv÷llur fyrir endurreisn Bˇkab˙­arinnar.

A­ mÝnu mati er varhugavert a­ sjß ■rˇunni allt til forßttu. Stˇrmarka­svŠ­ingin hefur gert ■a­ a­ verkum a­ helstu s÷lubŠkur seljast n˙ Ý tv÷falt stŠrri uppl÷gum en fyrir um ßratug sÝ­an. ŮŠr nß einfaldlega til fleira fˇlks. Auk ■ess eru vi­fangsefni nŠstu ßra sannarlega ekki ßhyggjur af f÷stu bˇkaver­i. StafrŠn dreifing lesefnis ver­ur Š fyrirfer­armeiri Ý rekstrarߊtlunum stˇru ˙tgßfufyrirtŠkjanna ß heimsvÝsu og ■ar liggja ßskoranir dagsins. Dreifing lesefnis Ý framtÝ­inni mun ekki rß­ast af handf÷stum bˇkab˙­um, heldur ■eim sem munu nß t÷k ß stafrŠnni dreifingu. Um lei­ mŠttu bˇkab˙­ir vinna betur me­ afl sitt sem s÷lua­ilar ß brei­um v÷rulÝnum me­ ÷flugri netverslunum ■ar sem hŠgt er a­ finna og panta allt sem tiltŠkt er, en ■a­ eru n˙ um 12.000 titlar ß Ýslensku. ═ stŠrstu bˇkab˙­unum hÚrlendis fßst hins vegar undir 1.000 titlum og ■a­ yr­i ekkert meira ■ˇtt bˇkaver­ yr­i bundi­. Um lei­ ■arf a­ byggja upp sambandi­ vi­ smßsalana Ý dagv÷ruverslununum allt ßri­, ■annig a­ samkeppni ß bˇkamarka­i sÚ ßri­ um kring. ┴rangur bˇka˙tgßfunnar n˙ er bygg­ur ß hve bŠkur fßst vÝ­a, hve marka­sstarf er ÷flugt og hve vel tekst a­ h÷f­a til kaupenda me­ v÷runa ■rßtt fyrir a­ rß­st÷funartekjur minnki. JˇlavertÝ­in 2009 hefur ekki veri­ au­veld. En h˙n hefur lÝka sanna­ a­ sÚ vel sta­i­ a­ ˙tgßfu og marka­ssetningu og s÷lumßlum eru bŠkur ein eftirsˇttasta vara landsmanna.


Hangikj÷t og bŠkur

═ Morgunbla­inu Ý dag er mikil frÚtt ß baksÝ­u um velgengni hangikj÷ts sem starfsmannagjafar. Ůar er haft erftir forstjˇra SS a­ ■a­ lÝki ekki ÷llum s÷mu bŠkurnar en allir bor­i hangikj÷t. Miki­ er sorglegt ■egar natÝrumbarˇnarnir geta ekki stillt sig um a­ mŠra hangiketi­ sitt ßn ■ess a­ ■urfa Ý lei­inni a­ hnřta Ý a­ra. ŮvÝ ■egar b˙i­ er a­ skˇfla Ý sig hangikj÷tinu ■ß er ekkert eftir. Bˇkin lifir ■ˇ af jˇlin.


Gˇ­ tilnefningahßtÝ­

Ůa­ var gˇ­ur andi Ý Listasafni ═slands Ý dag ■egar tilkynnt var um tilnefningar til ═slensku bˇkmenntaver­launanna og ═slensku ■ř­ingaver­launanna. FrßbŠrt lÝka a­ geta tilnefnt me­ Bandalagi ■ř­enda og t˙lka og mÚr fannst ■etta stŠkka atbur­inn og ■yngja vŠgi hans a­ hafa ■ř­ingarnar me­. L÷ngu tÝmabŠrt a­ vinna saman.


FrÚttastofa R┌V ruglar og bullar

FrÚtt sem R┌V sřndi Ý kv÷ld um bˇkaver­ var sett fram til a­ koma h÷ggi ß bŠkur og bˇks÷lu. Ůa­ er ekki hŠgt a­ skilja hana ÷­ruvÝsi. ═ landi me­ nŠrri 9% ver­bˇlgu og me­ gjaldmi­il sem hefur falli­ um tugi prˇsenta gagnvart evru ß sÝ­ustu 14 mßnu­um var ■vÝ lřst sem stˇrskandal a­ bˇkaver­ hef­i hŠkka­ um nokkur hundur­ krˇna mi­a­ vi­ ßri­ 2008. Ůar var gripi­ til ■ess ÷r■rifarß­s a­ bera ekki saman raunver­ bˇka eins og ■a­ birtist neytendum Ý b˙­um, enda bˇkaver­ frjßlst, heldur nota "lei­beinandi ˙ts÷luver­" bˇka Arnaldar Indri­asonar og Yrsu Sigur­ardˇttur sem vi­mi­, jafnvel ■ˇtt "lei­beinandi ˙ts÷luver­" bŠ­i Forlagsins og Bjarts og Veraldar, ˙tgefenda ■eirra, sÚ ekki birt Ý BˇkatÝ­indum, heldur megi finna sem einhvers konar "forlagsver­", gefi­ upp ß heimasÝ­um forlaganna.

En lei­beinandi ˙ts÷luver­ segir enga s÷gu af veruleikanum. BŠkur kosta allt anna­ Ý verslunum og ■a­ kom raunar skřrt fram Ý frÚttinni. Vandamßli­ var bara a­ frÚttama­urinn kaus a­ draga ekki ßlyktanir af ■vÝ, heldur lei­beinandi ver­inu. Ůa­ henta­i mßlflutningi hans betur. Ůa­ hef­i veri­ mj÷g athyglisvert a­ sjß raunverulegan ver­samanbur­ en hann var ekki ger­ur.

Vi­ sem fylgjumst me­ bˇkamarka­inum og verslun vitum vel a­ bŠkur eru mj÷g ˇdřrar mi­a­ vi­ a­rar v÷rur ß gjafamarka­i Ý dag. Ef bˇkaver­ er bori­ saman vi­ t.d. innflutta gjafav÷ru sÚst ■etta undir eins. ╔g sko­a­i g÷nguskˇ um daginn. Samskonar par og Úg ß af g÷nguskˇm og kosta­i 25.000 fyrir tveimur ßrum kostar n˙ 58.000. MÚr ■Štti gaman a­ sjß ■ß bˇk sem hef­i hŠkka­ svo miki­.

En ■annig er veruleikinn og neytendur skynja hann mŠtavel eins og ma­ur heyrir alls sta­ar. Fˇlk veit vel a­ bŠkur eru ˇdřrar. Var ■a­ kannski ßstŠ­an fyrir frÚttinni?

Ůa­ sem kom illa vi­ mann Ý frÚttinni var ekki ■etta, ■vÝ raunveruleikatÚkki­ hristir ■etta af manni, heldur a­ frÚttama­urinn vildi greinilega koma h÷ggi ß bˇka˙tgefendur. Hann var Ý herfer­. Hann fullyrti ■vÝ a­ lŠkkun vir­isaukaskatts ßri­ 2007 hafi ekki skila­ sÚr Ý lŠgra bˇkaver­i. Og r÷kstu­ningurinn: J˙, lei­beinandi ˙ts÷luver­ ß bˇkum Yrsu Sigur­ardˇttur og Arnaldar Indri­asonar ßrin 2006, 2007, 2008 og 2009.

Ůegar vir­isaukaskattur ß bŠkur var lŠkka­ur 1. mars 2007 var lagt miki­ upp ˙r ■vÝ a­ lŠkkunin vŠri raunveruleg og skila­i sÚr til neytenda. Bˇksalar voru skilningsrÝkir enda fylgdist t.d. AS═ mj÷g vel me­ ■essum mßlum og allir kappkostu­u a­ fylgja eftir lŠkkuninnni. LŠkkunin ß kiljum og barnabˇkum og seinna ß nßmsbˇkum var sannarlega vi­varandi. En frÚttama­urinn sko­ar ekki ■etta. Hann sko­ar ver­ ß bˇk eftir Arnald Indri­ason jˇlin 2006 og svo aftur jˇlin 2007 og kemst a­ ■eirri ni­urst÷­u a­ Arnaldarbˇkin 2007 sÚ 100 krˇnum dřrari en bˇkin 2006 og ■ar me­ hafi vasklŠkkunin engin ßhrif haft.

BÝddu vi­. ┴tti vasklŠkkunin ekki a­ hafa haft ßhrif ß bˇkna sem kom ˙t ßri­ 2006 ■vÝ ßri­ 2007 var ÷nnur bˇk ß marka­i? Ůetta var j˙ sitt hvor bˇkin? FrÚttama­urinn sleppir ■vÝ sum sÚr fyrst a­ afla sÚr upplřsinga um ßhrif vasklŠkkunarinnar 2007 ß bˇkaver­ 2007 og fer sÝ­an a­ b˙a til falsfrÚtt um a­ vsklŠkkunin hafi ekki haft ßhrif ß ALLAR BĂKUR ˙t frß 10O krˇna hŠkkun ß Arnaldi, sem ■ˇ er ekki hŠkkun ß s÷mu v÷runni, ■.e. nř bˇk sem kom ˙t ßri­ 2007 kosta­i Ý krˇnut÷lu Ý lei­beinandi ˙ts÷luver­i 100 krˇnum meira en bˇkin sem kom ˙t 2006. Ůa­ segi okkur s.s. a­ lŠkkun vir­isaukaskatts ß bŠkur 1. mars 2007 hafi ekki skila­ sÚr til neytenda!!!!

Upplřsingar, sem honum voru ■ˇ lßtnar Ý tÚ, um a­ bŠkur hafi ekki hŠkka­ neitt Ý krˇnum frß 2001 til 2008 en vÝsitala neysluver­ ß sama tÝma um 44% kaus hann a­ lßta liggja milli hluta. Hann notar ÷ll hßlmstrß til a­ tjakka upp ■ß s÷gu a­ vasklŠkkun 2÷07 hafi ÷ll runni­ Ý vasa bˇka˙tgefenda og bˇksala og fer Ý ■vÝ skyni me­ einfaldlega me­ fleipur.

FrÚttama­urinn skrumskŠlir sannleikann til a­ koma h÷ggi ß bŠkur og bˇks÷lu. Hvers vegna? ╔g veit ■a­ ekki en Úg veit hins vegar a­ allt ß sÚr ßstŠ­ur.


S÷lulistaklandur

═ fyrsta sinn Ý hßa herrans tÝ­ er komin upp s˙ sta­a a­ enginn samrŠmdur heildars÷lulisti bˇka er til sta­ar Ý landinu. Morgunbla­i­ birtir eins og sakir standa eina samantektarlistann en hann er ß m÷rkum ■ess a­ vera marktŠkur ■ar sem tveir stˇrir s÷lua­ilar bˇka taka ekki ■ßtt Ý ger­ hans, Penninn-Eymundsson og Bˇnus. Ůeir sem taka ■ßtt Ý ger­ Morgunbla­slistans eru Hagkaup, Krˇnan, Samkaup-┌rval og Nettˇ auk I­u og Bˇkab˙­ar Mßls og menningar. Ţmsar a­rar sjßlfstŠ­ar bˇkaverslanir eru ekki me­.

FÚlagsvÝsindastofnun sß um langt skei­ um ger­ samrŠmds heildarlista yfir bˇks÷lu ß ═slandi og um nokkurt skei­ var hann samstarfsverkefni FÚlags Ýslenskra bˇka˙tgefenda og Morgunbla­sins en Morgunbla­i­ fjßrmagna­i hann eitt sÝ­ustu ßrin. ═ ßr hefur ■etta samstarf ekki veri­ framlengt af kostna­arßstŠ­um. Eymundsson sendir sinn lista vikulega og hefur gert svo frß ■vÝ a­ flestir forleggjarar og endurs÷lua­ilar fˇru b˙a til eigin mets÷lulista fyrir um ßratug sÝ­an. JPV Forlag, sÝ­ar ┌tgßfa var fyrst til a­ hnykkja af festu ß ■vÝ a­ forlagi­ vŠri sjßlft me­ slÝkan lista og auglřsan hann. ═ kj÷lfari­ hermdu svo margir eftir. Ůetta var­ stundum fremur kˇmÝskt eins og ■egar forlag me­ 4 ˙tgßfubŠkur birti "mets÷lulista" bˇka sinna.

SÝ­an hŠttu forl÷gin a­ dj÷flast me­ eigin lista, nema ■ß helst inni ß heimasÝ­um sÝnum, en n˙ er ■etta komi­ aftur og ßstŠ­an einf÷ld: Engin samrŠmd heildarmŠling er til. Um lei­ spretta alls kyns smßlistar upp.

FÚlag Ýslenskra bˇka˙tgefenda hefur um nokkurt skei­ Štla­ a­ standa a­ samrŠmdi mŠlingu ß bˇks÷lu allt ßri­, ekki sÝst til a­ eiga Ý fˇrum sÝnum ßrei­anlega yfirsřn yfir bˇkamarka­inn til ■ess til a­ mynda a­ hafa einhverjar t÷lur Ý h÷ndunum ■egar vi­ berum okkur saman vi­ ˙tl÷nd, e­a bara til a­ hafa eitthva­ Ý h÷ndunum sem segir okkur hver sta­an er. Vi­rŠ­ur vi­ bˇks÷lufyrirtŠkin um a­ taka ■ßtt Ý slÝku hafa hins vegar veri­ ßkaflega stir­ar. Jafnvel ■ˇtt ˇhß­ stofnun vinni slÝka samantekt hefur mikillar tortryggni gŠtt.

═ Danm÷rku og Bretlandi sÚr Nielsen BookScan um a­ mŠla ■essa s÷lu og ■ar eru ßrei­anlegar og sterkar t÷lfrŠ­ilegar heimildir um rauns÷lu til sta­ar. Ůa­ vŠri betra fyrir alla a­ila a­ hafa grunn til a­ standa ß og geta ■annig mŠlt s÷luna af viti. Fram a­ jˇlum munu menn auglřsa bŠkur me­ tilvÝsan til hinna og ■essara lista sem munu gera neytandann ringla­an og brengla raunveruleika jˇlas÷lunnar sem er sß a­ um 130 til 150 ˙ts÷lusta­ir um landi­ allt selja bŠkur. Vi­ ■urfum a­ vita hva­ ■eir eru a­ selja.


Google lŠtur enn bÝ­a eftir sÚr

Eftir allt saman bß­u Google og AAP og Authors Guild um frest til 13. nˇvember til a­ fjalla um sßtt Google vi­ AAP og Authors Guild um skiptingu ß tekjum ß h÷fundarrÚttarv÷r­u efni sem skanna­ hefur veri­ og sett ß neti­ innan ramma Book Search prˇgramms Google. Enn er deilt um hvernig eigi a­ rß­stafa tekjum af muna­arlausum verkum og hvort ■au eigi a­ falla undir sßttina e­a ekki. Google hefur lagt mikla ßherslu a­ setja muna­arlaus verk ■arna inn (■.e. verk sem ekki er vita­ hver ß h÷fundarrÚttinn a­) en um lei­ er ljˇst a­ margt Ý ■vÝ stangast ß vi­ bandarÝska l÷ggj÷f.

Evrˇpskir ˙tgefendur bÝ­a enn eftir nŠstu skrefum og halda ßfram a­ brŠ­a me­ sÚr hver ˙rskur­ur dˇmarans Ý New York ver­ur eftir a­ menn hafa reifa­ mßlin fyrir honum.


RÝkisstjˇrnin rŠ­st gegn bˇka˙tgßfu

SamkvŠmt frÚttum R┌V er Štlun rÝkisstjˇrnarinnar a­ hŠkka vir­isaukaskatt ß bŠkur og geisladiska. RÝkisstjˇrnum ■essa lands er aldrei alvara ■egar kemur a­ stˇru or­unum um stu­ning vi­ Ýslenskt mßlsamfÚlag. Ůa­ skiptir engu mßli hver er vi­ v÷ld. Stjˇrnmßlaflokkarnir hafa allir brug­ist Ý ■essu mßli og n˙ breg­ast einmitt ■eir sem mest hafa mikla­ sig af tengslum vi­ menningarlÝfi­. Ůess vegna ß einmitt ekki a­ lÝ­a ■eim ■essa a­f÷r a­ bˇka˙tgßfu, ritst÷rfum og hljˇ­bˇka˙tgßfu.

Vir­isaukaskattur ß bŠkur ß ═slandi er a­ ver­a eins og einhvers konar jˇjˇ, sem er algj÷rt einsdŠmi Ý Evrˇpu, en Ý ÷llum l÷ndum evrˇpska efnahagssvŠ­isins er vir­isaukaskatti ß bŠkur haldi­ vÝsvitandi lßgum af menningarpˇlitÝskum ßstŠ­um. N˙ nřveri­ reyndu stjˇrnv÷ld Ý Lettlandi ■a­ sama: A­ skella hŠkkun ß vir­isaukaskatti ß bŠkur Ý kreppustřringartilraunum sÝnum. Ůar fˇr skatturinn 1. jan˙ar 2009 Ý 21% ˙r 10% en eftir har­vÝtug mˇtmŠli ˙tgefenda og h÷funda auk mikils ■rřstings frß evrˇpska ˙tgefendasamfÚlaginu lŠkku­u stjˇrnv÷ld aftur skattinn 1. ßg˙st sÝ­astli­inn eftir a­ bˇkasala Ý Lettlandi haf­i gj÷rsamlega hruni­. Ůa­ er algerlega ljˇst a­ FEP, fÚlag evrˇpskra ˙tgefenda, mun einnig standa vi­ baki­ ß okkur Ý barßttu ˙tgefenda vi­ stjˇrnv÷ld. Íll samt÷k ˙tgefenda um alla ßlfuna standa dyggilega v÷r­ um ■a­ meginprinsÝpp a­ bŠkur og lestur eigi ekki a­ skattleggja eins og hverja a­ra v÷ru. Sta­a bˇka˙tgßfu sem ■ekkingarmi­lunar og hornsteins mßlsfarsstefnu Ý ■jˇ­l÷ndunum er slÝk. Og ■egar Ůřskaland og Frakkland eru ß ■essari sko­un ■ß finnst nßtt˙rlega e­lilega ═slendingum besta mßl a­ setja gˇ­an skatt ß bŠkur af ■vÝ a­ Ýslenskan er slÝkt heimsmßl. Nřleg k÷nnun ß vegum FEP sta­festi a­ undan■ßgur frß almennum vir­isaukaskatti ß bŠkur eru vi­ lř­i Ý ÷llum Evrˇpul÷ndum e­a ■ß a­ bŠkur eru Ý lŠgsta vir­isaukaskatt■repi. N˙ Štlar hin mikla mennta- og menningarstjˇrn VG og Samfylkingar a­ setja bŠkur Ý 14% til a­ borga reikninginn fyrir menn eins og fyrrverandi varaformann Samfylkingar sem lag­i ■a­ til Ý f˙lustu alv÷ru a­ Ýslenska yr­i a­ hluta til l÷g­ ni­ur sem opinbert tungumßl svo bankarnir gŠtu betur starfa­.

En ■a­ sem er grßtlegast og sřnir enn og aftur ■ß kaldhŠ­ni sem a­ sÝ­ustu er alltaf einkenni stjˇrnmßlanna a­ menntamßlarß­herra og menntamßlarß­uneyti­ er n˙ a­ blßsa til kynningar ß Ýslenskum bˇkmenntum Ý ParÝs ßri­ 2011 ß Salon de Livre bˇkamessunni Ý fyrsta lagi ßn ■ess a­ rß­fŠra sig vi­ kˇng e­a prest sem gefi­ hafa ˙t bŠkur e­a skrifa­ ■Šr en Štlar svo lÝka svona Ý lei­inni a­ ey­ileggja innvi­i bˇkabransans. Ůa­ er betra a­ lÝta vel ˙t Ý kßmugum spegli umheimsins en gera eitthva­ a­ viti Ý eigin gar­i.

FÚlag Ýslenskra bˇka˙tgefenda hefur algeran stu­ning frß evrˇpskum systurfÚl÷gum sÝnum um alla ßlfuna til a­ sporna gegn ■essum skemmdarverkum. Um lei­ k÷llum vi­ ß fÚl÷g rith÷funda og frŠ­ih÷funda, sem og fÚlagasamt÷k sem mi­a a­ eflingu barnabˇkmennta og bˇkmenningar a­ lßta ekki ■essa regindellu ganga yfir sig. ┴ri­ 1993 lÚt Vi­eyjarstjˇrnin ■annig a­ sjßlft lÝf Ýslensku ■jˇ­arinnar lŠgi vi­ ef ekki yr­i settur vir­isaukaskattur ß bŠkur. Bˇkabransinn ■oldi ■ß miki­ h÷gg sem setti mark sitt ß ˙tgßfuna ß tÝunda ßratugnum. Ůa­ var rei­arslag ■egar Fri­rik Sophusson skellti 14% skatti ß bŠkur eftir a­ bŠkur h÷f­u veri­ undan■egnar vir­isaukaskatti ßrin ß undan. R÷kstu­ningsplaggi­ frß rß­uneytinu mß enn lesa og mj÷g lÝklega mun bˇkarh÷fundurinn SteingrÝmur J. Sigf˙sson n˙ dusta ryki­ af ■vÝ og veifa framan Ý fˇlk. Ůar er ■vÝ til dŠmis haldi­ fram Ý f˙lustu alv÷ru a­ ■essi a­ger­ hafi veri­ nau­synleg til a­ stemma stigu vi­ hŠttunni ß undanskotum!

╔g skora ß alla rith÷funda, frŠ­imenn, tˇnlistarmenn og alla sem vinna vi­ greinar tˇnlistar, ˙tgßfu, ritstarfa og frŠ­imennsku a­ taka n˙ h÷ndum saman og koma Ý veg fyrir enn ein svikin vi­ uppbyggingu Ýslenskrar menningarstefnu Ý nafni Ýmynda­s ofsagrˇ­a af vinnu skapandi fˇlks. H÷ldum bˇkum og hljˇ­efni Ý lŠgsta vir­isaukaskatt■repinu ■ar sem allar evrˇpskar ■jˇ­ir halda ■vÝ.


Stˇri Google dagurinn Ý dag

═ dag ver­ur sßtt Google og bandarÝskra ˙tgefenda og h÷funda tekin fyrir dˇm Ý New York. Fyrir um mßnu­i sÝ­an ßkva­ dˇmari a­ fresta mßlsme­fer­inni um mßnu­ til a­ gefa andmŠlendum betri tÝma til a­ koma sÝnum sjˇnarmi­um ß framfŠri og endursko­a sßttina me­ hli­sjˇn af ßhyggjum erlendra ˙tgefenda af ■vÝ a­ sßttin nß­i einnig til bˇka sem ekki hafa veri­ gefnar ˙t Ý BandarÝkjunum og eru ß erlendum mßlum. Me­ skilgreiningu sßttarinnar ß ■vÝ hva­ vŠri "commercially available" voru Ý raun allar bŠkur sem bandarÝskir neytendur gßtu panta­ ß netinu innifaldar Ý sßttinni. Ůessu hafa einkum ■řskir, sŠnskir og franskir ˙tgefendur vilja­ breyta og n˙ sÝ­ast hafa stjˇrnv÷ld ■essarra landa blanda­ sÚr Ý mßli­ og raunar einnig kÝnversk stjˇrnv÷ld.

Auk ■essa hafa fyrirtŠki Vestanhafs sem og samkeppnisyfirv÷ld vilja­ koma Ý veg fyrir řmsa ■Štti Ý sßttinni sem brjˇta Ý bßga vi­ řmislegt Ý hringamyndunarl÷ggj÷f og samkeppnisl÷ggj÷f BandarÝkjanna. Ůa­ er ■vÝ ekki vÝst a­ sßttin ver­i sam■ykkt fyrir dˇmi.

Tekjur Google af s÷lu stafrŠnna bˇka munu a­ nokkru leyti renna til nřrrar stofnunar, Books Right Registry, sem ver­ur a­ ÷llum lÝkindum eitt valdamesta apparat framtÝ­arinnar Ý stafrŠnni bˇks÷lu. N˙ ■egar hafa sta­i­ yfir miklar hrˇkeringar og ßt÷k um hver eigi me­limi ■ar Ý stjˇrn. Ef sßttin stenst fyrir dˇmi Ý dag ver­ur ■a­ hlutverk ■essarar stofnunar a­ ˙tdeila ÷llum hugsanlegum tekjum af stafrŠnni s÷lu verka sem Google skanna­i ˙r safneign stˇrra bˇkasafna.

Me­ breytingum ß sßttinni er meginvi­horf evrˇpskra ˙tgefenda vi­urkennt, ■.e. a­ ma­ur sŠki um a­ fß a­ nřta h÷fundarrÚtt verka til ■eirra sem eiga h÷fundarrÚttinn en byrji ekki ß ■vÝ a­ setja verkin ß marka­ og lßta svo ■eim sem eiga h÷fundarrÚttinn eftir a­ sŠkja rÚtt sinn. Ůessi umsn˙ningur hefur veri­ miki­ gagnrřndur, ekki sÝst fyrir ■ß s÷k a­ ■ar me­ er hef­bundinni bˇka˙tgßfu gert erfitt fyrir Ý samkeppninni.


NŠsta sÝ­a

Innskrßning

Ath. Vinsamlegast kveiki­ ß Javascript til a­ hefja innskrßningu.

Haf­u samband